Καρκίνος ουροδόχου κύστης, συμπτώματα διάγνωση θεραπεία

Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης έρχεται δεύτερος σε συχνότητα, μετά τον καρκίνο του προστάτη, και παρουσιάζει μία προτίμηση προς τους άνδρες (σχέση ανδρών- γυναικών με όγκο στην κύστη 3:1)
Οι καπνιστές παρουσιάζουν στο πενταπλάσιο την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου στην κύστη, όπως και τον κίνδυνο των υποτροπών που χαρακτηρίζουν τους όγκους αυτούς σε σύγκριση με τους μη καπνιστές.
Τα τσιγάρα περιέχουν τις καρκινογόνες ουσίες 4-αμινοδιφενύλιο και 2-ναφθυλαμίνη, που απεκκρίνονται στα ούρα των καπνιστών και είναι ουσίες παρόμοιες με την ανιλίνη, την αρωματική αμίνη που περιέχεται στα ούρα των εργαζόμενων σε χημικές βιομηχανίες, σε  βιομηχανίες χρωμάτων, πετρελαιοειδών και βιομηχανίες δερμάτων, οι εργαζόμενοι των οποίων επίσης παρουσιάζουν καρκινώματα στην κύστη.
Επίσης άλλα αίτια ανάπτυξης καρκίνου στην ουροδόχο κύστη αποτελούν η χρόνια απόφραξη των ούρων (παραμελημένος προστάτης) και ο χρόνιος ερεθισμός της κύστης (χρόνια λοίμωξη, λιθίαση, χρόνια χρήση καθετήρα).

Πρέπει να ξέρετε πως ,

Οποιαδήποτε ΑΙΜΑΤΟΥΡΙΑ  θα πρέπει να ελέγχεται από τον ουρολόγο προς αποκλεισμό καρκίνου, ιδιαίτερα, όταν είναι ανώδυνη.

Kυστεοσκόπηση - Cystoscopy

Η κυστεοσκόπηση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διαγνωστικές ουρολογικές εξετάσεις. Το κυστεοσκόπιο εισέρχεται δια της ουρήθρας στον άνδρα ή την γυναίκα και μ’ αυτόν τον τρόπο επισκοπείται η ουρήθρα,ο προστάτης (στον άνδρα) και φυσικά η ουροδόχος κύστη και κατ’ επέκταση όλα τα ανατομικά στοιχεία αυτής.

Η εξέταση θεωρείται και είναι από τις πλέον σημαντικότερες διότι δίνει απαντήσεις σε πάρα πολλά διαγνωστικά προβλήματα.Ο ουρολόγος σας θα πρέπει  να προβεί στην  κυστεοσκόπηση στις περιπτώσεις εκείνες που υπάρχουν υποτροπιάζουσες (συχνές) λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος (ουρολοιμώξεις) , αίμα στα ούρα  (αιματουρία), απώλεια του ελέγχου της κύστης,επώδυνη ούρηση, χρόνιο πυελικό άλγος, διαταραχές της ούρησης , υπερπλασία του προστάτη , λιθίαση κτλ.
Φυσικά αποτελεί το απόλυτο εργαλείο επισκόπησης κι ελέγχου σ ένα καρκίνωμα – μάζα ,θήλωμα στην κύστη, εικ1 ,ενώ η απόλυτη ένδειξη για να διενεργηθεί η κυστεοσκόπηση είναι η αιματουρία. 

Εικόνα 1 . Θήλωμα στην κύστη

Συνήθως δεν υπάρχουν ειδικές οδηγίες πριν από τη εξέταση. Μπορείτε να φάτε και να πιείτε κανονικά πριν από τη κυστεοσκόπηση .Ο ασθενής τοποθετείται σε γυναικολογική θέση , δεν χρειάζεται γενική αναισθησία και ο χρόνος της εξέτασης είναι μικρός.

Μετά την κυστεοσκόπηση

μπορεί να εμφανισθεί ένα ήπιο αίσθημα καύσου κατά την ούρηση ενώ μπορεί να δείτε μικρές ποσότητες αίματος στα ούρα σας.  Αυτό δεν πρέπει να διαρκέσει περισσότερο από 24 ώρες.Ενημερώστε το γιατρό σας αν η αιμορραγία ή ο πόνος , που δεν είναι απαρραίτητο να υπάρχουν,διαρκούν πάνω από μία-δύο μέρες.
Ο γιατρός σας μπορεί να σας δώσει προληπτικά αντιβίωση για μία ή δύο μέρες μετά την εξέταση.

Επιφανειακοί ή Διηθητικοί

Οι όγκοι σταδίου Τa και Τ1, που αναφέρονται σε αρχικά στάδια περιορίζονται αντίστοιχα στο επιθήλιο μόνο ή έχουν διασπάσει τη βασική μεμβράνη και έχουν επεκταθεί στο χόριο του βλεννογόνου, ονομάζονται επιφανειακοί (μη διηθητικοί) όγκοι. Οι όγκοι Τ2, Τ3 και Τ4, που αναφέρονται σε πιο προχωρημένα στάδια της νόσου, έχουν επεκταθεί στο μυϊκό χιτώνα της κύστης ή το περιτόναιο και το περικυστικό λίπος ή έχουν διηθήσει και παρακείμενα όργανα και αποτελούν την κατηγορία των διηθητικών όγκων της κύστης.

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ  ΤΩΝ  ΟΓΚΩΝ  ΤΗΣ  ΚΥΣΤΗΣ  εικ2

           Επιφανειακοί όγκοι                                              Διηθητικοί όγκοι

 - Δεν έχουν επεκταθεί στο μυϊκό χτώνα                    - Έχουν διηθήσει το μυϊκό χιτών
 - Όγκοι μισχωτοί με θηλωματώδη εμφάνιση             - Όγκοι συμπαγείς, ευρείας βάσεως
 - Όγκοι καλής διαφοροποίησης (grade I)                  - Αδιαφοροποίητοι όγκοι (Grade II, III)
 - Σπάνιες μεταστάσεις                                                - Συχνά μεταστατικοί

Εικόνα 2. Ταξινόμηση των όγκων της κύστης

Προέλευση και Σταδιοποίηση

Στην πλειονότητα τους (90%) οι κακοήθεις όγκοι προέρχονται από το μεταβατικό επιθήλιο, ενώ οι υπόλοιποι όγκοι (10%) αντιπροσωπεύονται από τα καρκινώματα του πλακώδους επιθηλίου (7%), τα αδενοκαρκινώματα (2%) και τα σαρκώματα, που προέρχονται από τον εξωστήρα μύ.

Α. Τα καρκινώματα από το μεταβατικό επιθήλιο (transitional cell carcinomas) ταξινομούνται, σύμφωνα με το ΤΝΜ σύστημα ως προς την τοπική κατάσταση και επέκταση του όγκου (Τ), σε 4 κατηγορίες, που σχηματικά παρουσιάζονται στην εικόνα 7.1. Οι όγκοι σταδίου Τa και Τ1, που αναφέρονται σε αρχικά στάδια και περιορίζονται αντίστοιχα στο επιθήλιο μόνο ή έχουν διασπάσει τη βασική μεμβράνη και έχουν επεκταθεί στο χόριο του βλεννογόνου, ονομάζονται επιφανειακοί (μη διηθητικοί) όγκοι, σε αντίθεση με τους όγκους Τ2, Τ3 και Τ4, που αναφέρονται σε πιο προχωρημένα στάδια της νόσου, έχουν επεκταθεί στο μυϊκό χιτώνα της κύστης ή το περιτόναιο και το περικυστικό λίπος ή έχουν διηθήσει και παρακείμενα όργανα και αποτελούν την κατηγορία των διηθητικών όγκων της κύστης.
Οι όγκοι της κύστης από το μεταβατικό επιθήλιο, μονήρεις ή πολλαπλοί,  παρουσιάζουν συνήθως μορφή θηλώματος, με λεπτή βάση, που επικάθεται στην επιφάνεια της κύστης και με πολλαπλές προσεκβολές, σαν μικρά πλοκάμια, που του προσδίδουν και θυσανωτή όψη. Σπανιότερα η εμφάνιση των όγκων είναι συμπαγής, με ευρεία βάση πρόσφυσης, με ανάπτυξη κατά πλάτος κυρίως και επιφάνεια ανώμαλη, σαν κουνουπίδι Εδώ υπεισέρχεται και ο βαθμός της διαφοροποίησης των κυττάρων (grade) και αποδεικνύεται ότι οι όγκοι θηλωματώδους εμφάνισης, είναι συχνά επιφανειακοί με καλώς διαφοροποιημένα κύτταρα (grade I), ενώ οι συμπαγείς όγκοι είναι διηθητικοί και αποτελούνται από αδιαφοροποίητα κύτταρα (grade II ή III).

Β. Από τους άλλους όγκους, τα καρκινώματα από πλακώδες επιθήλιο (squamous cell carcinomas) που είναι συχνά συμπαγείς και διηθητικοί όγκοι, παρατηρούνται σε καταστάσεις χρόνιων φλεγμονών της κύστης, όπως εκείνοι που προκαλούνται από τη λιθίαση ή τα ξένα σώματα της κύστης (καθετήρες Foley), όπως και από το σχιστόσωμα της βιζαρλίασης, που ενδημεί στην Αίγυπτο κυρίως. Τα αδενοκαρκινώματα (adenocarcinomas), που είναι ελκωτικοί συνήθως όγκοι ,  εμφανίζονται κυρίως στο θόλο της κύστης και προέρχονται από τον ουραχό, ενώ όταν εντοπίζονται στη βάση της κύστης προέρχονται από υπολείμματα εμβρυϊκά του παχέος εντέρου, που εγκλωβίστηκαν στο τοίχωμα της κύστης.

Συμπτώματα και Διάγνωση:

Κύριο σύμπτωμα των όγκων της κύστης είναι στην πλειονότητα των περιπτώσεων η ανώδυνη, ολική αιματουρία, ενώ μπορεί να εκδηλώνονται και με ερεθιστικά από την κύστη συμπτώματα (συχνουρία, καύσος ή άλγος στην ούρηση, επιτακτική ούρηση), που επιμένουν ή υποτροπιάζουν γρήγορα μετά από συμπτωματική θεραπεία. Όγκοι που εντοπίζονται κοντά στον αυχένα, μπορεί να προκαλούν αποφρακτικά συμπτώματα της ουρήθρας (δυσουρία, μειωμένης έντασης και μήκους ακτίνα των ούρων), ενώ εκείνοι που εμποδίζουν ή αποφράσσουν την κάθοδο των ούρων από τον ουρητήρα μπορεί να εκδηλωθούν με συμπτώματα χρόνιας απόφραξης του νεφρού (νεφρικός πόνος βύθιος στην οσφυϊκή χώρα ή ψηλαφητή μάζα στην πλάγια κοιλιακή χώρα).

Η διάγνωση στηρίζεται στο ιστορικό και τα συμπτώματα, την εξέταση των ούρων (αιματουρία) εικ.3 , τον υπερηχοτομογραφικό έλεγχο της κύστης και των νεφρών ή και την ενδοφλέβια ουρογραφία. Στο υπερηχογράφημα της κύστης το ανηχοϊκό, μαύρου χρώματος περιεχόμενο της κύστης, διακόπτεται από ηχογενή μορφώματα που προβάλλουν σον αυλό της και εφάπτονται ή συνέχονται με το τοίχωμα. Στο κυστεόγραμμα, της ενδοφλέβιας ουρογραφίας, φαίνονται οι χαρακτηριστικές εικόνες έλλειψης πλήρωσης, που προκαλούνται από τους όγκους. Η κυστεοσκόπηση επιβεβαιώνει την παρουσία του όγκου και προσδιορίζει τα χαρακτηριστικά της μορφολογίας του. Όσο ευρύτερη είναι η βάση ενός όγκου και όσο συμπαγέστερη η εμφάνισή του, τόσο πιο αδιαφοροποίητος είναι ο όγκος και πιθανότερη η διήθηση του τοιχώματος της κύστης .
Εικόνα 3. Αιματουρία