Τουρκεστερόνη (Turkesterone): Οφέλη, παρενέργειες και τι δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες

Τα τελευταία χρόνια η τουρκεστερόνη έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής στον χώρο των συμπληρωμάτων διατροφής και της αθλητικής διατροφής. Πολλοί τη θεωρούν ένα «φυσικό αναβολικό» που μπορεί να βοηθήσει στην αύξηση της μυϊκής μάζας, στη βελτίωση της δύναμης και στην ταχύτερη αποκατάσταση μετά την άσκηση.

Παράλληλα όμως, η επιστημονική κοινότητα αντιμετωπίζει τη συγκεκριμένη ουσία με επιφύλαξη, καθώς τα διαθέσιμα δεδομένα για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά της στους ανθρώπους παραμένουν περιορισμένα.

Τι είναι η τουρκεστερόνη

Η τουρκεστερόνη είναι μια φυσική φυτική ένωση που ανήκει στην κατηγορία των εκδυστεροειδών. Πρόκειται για ουσίες που βρίσκονται σε ορισμένα φυτά αλλά και σε έντομα και συμμετέχουν σε διάφορες βιολογικές διαδικασίες.

Η συγκεκριμένη ουσία απομονώνεται κυρίως από το φυτό Ajuga turkestanica, το οποίο φυτρώνει κυρίως σε περιοχές της Κεντρικής Ασίας. Το φυτό αυτό χρησιμοποιείται παραδοσιακά στη φυτοθεραπεία και περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις φυτικών στεροειδών.

Τα εκδυστεροειδή έχουν δομή που μοιάζει με αυτή των στεροειδών, αλλά δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο όπως τα αναβολικά στεροειδή που χρησιμοποιούνται σε φαρμακευτικές θεραπείες ή στον αθλητισμό.

Για τον λόγο αυτό, η τουρκεστερόνη συχνά προωθείται ως ένα φυσικό, μη ορμονικό συμπλήρωμα που μπορεί να υποστηρίξει τη μυϊκή ανάπτυξη χωρίς τις παρενέργειες των αναβολικών στεροειδών.

Από πού προέρχεται η τουρκεστερόνη

Η βασική φυσική πηγή της τουρκεστερόνης είναι το φυτό Ajuga turkestanica, το οποίο ανήκει στην οικογένεια Lamiaceae (όπως η μέντα και το φασκόμηλο).

Το φυτό αυτό περιέχει διάφορα εκχυλίσματα με βιοδραστικές ιδιότητες, μεταξύ των οποίων και η τουρκεστερόνη.

Σύμφωνα με μελέτες, φυτά που περιέχουν εκδυστεροειδή μπορεί να συμβάλλουν σε διάφορες λειτουργίες του οργανισμού, όπως:

• υποστήριξη του μεταβολισμού
• αύξηση της αντοχής
• βελτίωση της μυϊκής λειτουργίας

Σε ορισμένες παραδοσιακές ιατρικές πρακτικές, το φυτό χρησιμοποιούνταν για την ενίσχυση της ενέργειας και την αποκατάσταση μετά από έντονη σωματική κόπωση.

Πώς δρα η τουρκεστερόνη στον οργανισμό

Ο μηχανισμός δράσης της τουρκεστερόνης δεν έχει πλήρως κατανοηθεί. Ωστόσο, αρκετοί ερευνητές θεωρούν ότι μπορεί να επηρεάζει διαδικασίες που σχετίζονται με την πρωτεϊνοσύνθεση των μυών.

Η πρωτεϊνοσύνθεση είναι η διαδικασία με την οποία το σώμα δημιουργεί νέες πρωτεΐνες για την αποκατάσταση και ανάπτυξη των μυϊκών ινών μετά την άσκηση.

Σε ορισμένες μελέτες έχει παρατηρηθεί ότι τα εκδυστεροειδή ενδέχεται να συμβάλλουν σε:

• αύξηση της μυϊκής πρωτεϊνοσύνθεσης
• βελτίωση της αντοχής
• ταχύτερη αποκατάσταση μετά την προπόνηση

Σε μια έρευνα που εξέτασε τη δράση εκδυστεροειδών σε αθλητές, παρατηρήθηκε αύξηση στη μυϊκή μάζα και στη δύναμη χωρίς αλλαγές στις ορμόνες όπως η τεστοστερόνη.

Αυτό σημαίνει ότι η τουρκεστερόνη ενδέχεται να δρα με διαφορετικό μηχανισμό από τα αναβολικά στεροειδή, χωρίς να επηρεάζει άμεσα το ενδοκρινικό σύστημα.

Πιθανά οφέλη της τουρκεστερόνης

1. Υποστήριξη της μυϊκής ανάπτυξης

Ένας από τους βασικούς λόγους που η τουρκεστερόνη έχει γίνει δημοφφιλής είναι η πιθανή συμβολή της στην αύξηση της μυϊκής μάζας.

Ορισμένες πειραματικές μελέτες δείχνουν ότι τα εκδυστεροειδή μπορεί να ενισχύουν τη μυϊκή πρωτεϊνοσύνθεση, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη μυϊκή ανάπτυξη.

Ωστόσο, τα περισσότερα δεδομένα προέρχονται από εργαστηριακές μελέτες ή πειράματα σε ζώα.

2. Βελτίωση της αθλητικής απόδοσης

Η τουρκεστερόνη χρησιμοποιείται συχνά από αθλητές και άτομα που ασχολούνται με το bodybuilding.

Οι υποστηρικτές της θεωρούν ότι μπορεί να συμβάλλει σε:

• αύξηση της δύναμης
• βελτίωση της αντοχής
• καλύτερη απόδοση στην προπόνηση

Σε κάποιες μελέτες παρατηρήθηκε ότι τα εκχυλίσματα φυτών που περιέχουν εκδυστεροειδή μπορεί να αυξήσουν τη δύναμη και την απόδοση σε ασκήσεις αντίστασης.

3. Ταχύτερη αποκατάσταση μετά την άσκηση

Η έντονη σωματική άσκηση προκαλεί μικροτραυματισμούς στις μυϊκές ίνες.

Η τουρκεστερόνη θεωρείται ότι μπορεί να βοηθήσει:

• στην αποκατάσταση των μυών
• στη μείωση της μυϊκής κόπωσης
• στην επαναφορά της ενέργειας

Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι τα εκδυστεροειδή μπορεί να βοηθούν στην απομάκρυνση του γαλακτικού οξέος και στη βελτίωση της μυϊκής αποκατάστασης.

4. Πιθανή προσαρμογόνος δράση

Ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν ότι η τουρκεστερόνη μπορεί να λειτουργεί ως προσαρμογόνο, δηλαδή ως ουσία που βοηθά τον οργανισμό να αντιμετωπίζει το στρες.

Τα προσαρμογόνa είναι φυτικές ουσίες που υποστηρίζουν την ισορροπία του οργανισμού και ενισχύουν την αντοχή σε σωματικό ή ψυχικό στρες, το οποίο συχνά εκδηλώνεται μέσω ψυχοσωματικών συμπτωμάτων.

Υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις;

Παρά την αυξανόμενη δημοτικότητα της τουρκεστερόνης, οι επιστημονικές αποδείξεις παραμένουν περιορισμένες.

Σύμφωνα με αρκετούς ερευνητές:

• οι περισσότερες μελέτες έχουν γίνει σε ζώα
• υπάρχουν ελάχιστες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους
• πολλά συμπεράσματα βασίζονται σε θεωρητικά μοντέλα

Ορισμένοι ειδικοί τονίζουν ότι δεν υπάρχουν ακόμη επαρκείς κλινικές μελέτες που να αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα της τουρκεστερόνης στους ανθρώπους.

Για τον λόγο αυτό, πολλοί επιστήμονες προτείνουν προσοχή στη χρήση συμπληρωμάτων που περιέχουν τη συγκεκριμένη ουσία.

Πιθανές παρενέργειες της τουρκεστερόνης

Αν και η τουρκεστερόνη θεωρείται γενικά καλά ανεκτή, έχουν αναφερθεί ορισμένες πιθανές παρενέργειες.

1. Γαστρεντερικές διαταραχές

Η πιο συχνά αναφερόμενη παρενεργεία είναι η δυσφορία στο στομάχι.

Ορισμένα άτομα έχουν αναφέρει:

• ναυτία
• φούσκωμα
• στομαχικό πόνο
• διάρροια

Αυτά τα συμπτώματα εμφανίζονται κυρίως όταν το συμπλήρωμα λαμβάνεται με άδειο στομάχι ή σε υψηλές δόσεις.

2. Αλλεργικές αντιδράσεις

Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν αλλεργικές αντιδράσεις, όπως:

• εξάνθημα
• κνησμός
• πρήξιμο

Οι αντιδράσεις αυτές συνδέονται κυρίως με την ευαισθησία του οργανισμού σε φυτικά εκχυλίσματα.

3. Ζάλη ή πονοκέφαλος

Μερικοί χρήστες αναφέρουν:

• πονοκεφάλους
• ζάλη
• κόπωση

Αν και αυτά τα συμπτώματα είναι συνήθως ήπια και προσωρινά, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.

4. Διαταραχές στον ύπνο

Σε ορισμένες περιπτώσεις έχει παρατηρηθεί δυσκολία στον ύπνο ή αλλαγές στον κιρκάδιο ρυθμό.

Αυτό πιθανώς οφείλεται στην επίδραση της ουσίας στον μεταβολισμό και τα επίπεδα ενέργειας.

Ποιοι πρέπει να αποφεύγουν την τουρκεστερόνη

Παρότι η τουρκεστερόνη θεωρείται σχετικά ασφαλής για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, υπάρχουν ορισμένες ομάδες που πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές.

Η χρήση της δεν συνιστάται σε:

• άτομα με καρδιολογικά προβλήματα
• άτομα με υπέρταση
• ασθενείς με ηπατική ή νεφρική νόσο
• εγκύους και θηλάζουσες γυναίκες

Σε αυτές τις περιπτώσεις η χρήση συμπληρωμάτων μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων παρενεργειών.

Ποια είναι η συνιστώμενη δοσολογία

Δεν υπάρχει επισήμη δοσολογία για την τουρκεστερόνη, καθώς δεν έχει εγκριθεί ως φαρμακευτικό προϊόν.

Σε πολλά συμπληρώματα διατροφής οι δόσεις κυμαίνονται περίπου στα:

• 250 – 500 mg την ημέρα

Πολλοί ειδικοί προτείνουν να ξεκινά κάποιος με χαμηλότερη δόση ώστε να παρακολουθεί την αντίδραση του οργανισμού.

Επίσης, είναι σημαντικό να ακολουθούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή και να υπάρχει συμβουλή επαγγελματία υγείας.

Είναι νόμιμη η τουρκεστερόνη;

Στις περισσότερες χώρες η τουρκεστερόνη πωλείται νόμιμα ως συμπλήρωμα διατροφής.

Ωστόσο, δεν έχει εγκριθεί ως φαρμακευτικό προϊόν από μεγάλους οργανισμούς ρύθμισης φαρμάκων.

Παράλληλα, η Παγκόσμια Υπηρεσία Αντιντόπινγκ (WADA) παρακολουθεί τις ουσίες της κατηγορίας των εκδυστεροειδών, καθώς ενδέχεται να επηρεάζουν την αθλητική απόδοση.

Τουρκεστερόνη vs αναβολικά στεροειδή

Η τουρκεστερόνη συχνά συγκρίνεται με τα αναβολικά στεροειδή, όμως υπάρχουν σημαντικές διαφορές.

Αναβολικά στεροειδή

• επηρεάζουν άμεσα τις ορμόνες
• αυξάνουν την τεστοστερόνη
• μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές παρενέργειες

Τουρκεστερόνη

• φυτικής προέλευσης ένωση
• δεν επηρεάζει άμεσα την τεστοστερόνη
• θεωρείται μη ορμονικό συμπλήρωμα

Παρόλα αυτά, η πραγματική της αποτελεσματικότητα δεν έχει ακόμη αποδειχθεί πλήρως.

Συχνές Ερωτήσεις

Τι είναι η τουρκεστερόνη;

Η τουρκεστερόνη είναι μια φυσική φυτική ένωση που ανήκει στην κατηγορία των εκδυστεροειδών. Εντοπίζεται κυρίως στο φυτό Ajuga turkestanica και χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα διατροφής, κυρίως από άτομα που επιδιώκουν βελτίωση της μυϊκής ανάπτυξης, της δύναμης και της αθλητικής απόδοσης.

Ποια είναι τα πιθανά οφέλη της τουρκεστερόνης;

Η τουρκεστερόνη συνδέεται με ορισμένα πιθανά οφέλη για τον οργανισμό, όπως η υποστήριξη της μυϊκής ανάπτυξης, η αύξηση της δύναμης και η ταχύτερη αποκατάσταση μετά την άσκηση.

Επιπλέον, ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της αντοχής και στη ρύθμιση του μεταβολισμού, αν και απαιτούνται περισσότερες κλινικές έρευνες για επιβεβαίωση αυτών των επιδράσεων.

Είναι ασφαλής η χρήση της τουρκεστερόνης;

Η τουρκεστερόνη θεωρείται γενικά ασφαλής για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες όταν λαμβάνεται σε φυσιολογικές δόσεις. Ωστόσο, επειδή οι επιστημονικές μελέτες σε ανθρώπους είναι ακόμη περιορισμένες, η μακροχρόνια ασφάλεια της χρήσης της δεν έχει πλήρως τεκμηριωθεί.

Πριν από τη χρήση οποιουδήποτε συμπληρώματος διατροφής, συνιστάται η συμβουλή επαγγελματία υγείας.

Υπάρχουν παρενέργειες από την τουρκεστερόνη;

Οι παρενέργειες της τουρκεστερόνης φαίνεται να είναι σχετικά σπάνιες και συνήθως ήπιες. Ορισμένα άτομα μπορεί να εμφανίσουν γαστρεντερικές διαταραχές, όπως ναυτία ή φούσκωμα, καθώς και πονοκέφαλο ή ζάλη.

Σε περίπτωση εμφάνισης έντονων συμπτωμάτων, συνιστάται η διακοπή της χρήσης και η επικοινωνία με γιατρό.

Συμπέρασμα

Η τουρκεστερόνη είναι μια φυσική φυτική ένωση που έχει προσελκύσει μεγάλο ενδιαφέρον στον χώρο των συμπληρωμάτων διατροφής και της αθλητικής απόδοσης.

Πιθανόν να συμβάλλει στη μυϊκή ανάπτυξη, στη βελτίωση της δύναμης και στην αποκατάσταση μετά την άσκηση. Ωστόσο, οι επιστημονικές αποδείξεις για την αποτελεσματικότητά της στους ανθρώπους παραμένουν περιορισμένες και απαιτούνται περισσότερες κλινικές μελέτες.

Παράλληλα, αν και οι περισσότερες παρενέργειες φαίνεται να είναι ήπιες, όπως γαστρεντερικές διαταραχές ή πονοκέφαλος, η μακροχρόνια ασφάλεια της χρήσης της δεν έχει πλήρως τεκμηριωθεί.

Για τον λόγο αυτό, πριν από τη χρήση οποιουδήποτε συμπληρώματος που περιέχει τουρκεστερόνη, είναι σημαντικό να υπάρχει ενημέρωση και συμβουλή από επαγγελματία υγείας.

Πηγές

• Health Protection. Turkesterone Side Effects: What You Need to Know.
• Valhalla Vitality. Turkesterone Supplements: Everything You Need to Know.
• Dr. Axe. Turkesterone Supplement: Benefits, Uses and Potential Side Effects.